Хориг арга хэмжээний эрсдэл гэж юу вэ, түүнээс хэрхэн сэргийлэх вэ?

Хориг арга хэмжээний эрсдэл гэдэг нь байгууллага хориг тавигдсан улс, хуулийн этгээд, хувь хүнтэй шууд болон дам холбогдож, хууль зөрчих, торгууль хүлээх, банкны харилцаагаа алдах эрсдэл юм. Гадаад худалдаа, олон улсын төлбөр тооцоо, санхүүжилттэй холбогдсон аливаа байгууллагад энэ эрсдэл тохиолдож болно.

Хориг арга хэмжээ гэж юу вэ?

Хориг арга хэмжээ (sanctions) нь НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл, мөн тодорхой улс болон холбоод (АНУ-ын OFAC, Европын холбоо, Их Британи гэх мэт) улс орон, байгууллага, хувь хүн, зарим салбарын эсрэг тавьдаг хязгаарлалт юм. Нийтлэг төрлүүд нь:

• Хөрөнгө царцаах. Жагсаалтад орсон этгээдийн данс, хөрөнгийг хөдөлгөх, түүнд үйлчилгээ үзүүлэхийг хориглоно.
• Худалдааны хязгаарлалт. Тодорхой бараа, технологи, үйлчилгээний худалдааг хориглох эсвэл зөвшөөрлөөр хязгаарлана.
• Салбарын хязгаарлалт. Санхүү, эрчим хүч, батлан хамгаалах зэрэг салбарт тавигдана.
• Зэвсгийн хориг, зорчих эрхийн хориг.

Яагаад чухал вэ?

Хориг арга хэмжээг зөрчсөний үр дагавар ноцтой байдаг:

• Хуулийн хариуцлага, торгууль
• Гадаад банк гүйлгээг зогсоох, харилцаагаа хязгаарлах эсвэл таслах
• Хөрөнгө царцах, гэрээ цуцлагдах
• Нэр хүндийн хохирол

Энэ нь зөвхөн банкны асуудал биш юм. Төлбөр тооцоо, нийлүүлэгчийн гэрээ, түнш, зуучлагчаар дамжуулан аль ч байгууллага эрсдэлд өртөж болно.

Хэрхэн сэргийлэх вэ: 6 алхам

1. Эрсдэлээ үнэлэх. Харилцагч, бүтээгдэхүүн, төлбөр тооцооны суваг, газар зүйн байршил, гүйлгээний чиглэлээр хориг арга хэмжээний эрсдэлээ тодорхойлно.
2. Харилцагчийг шалгах (screening). Харилцагч, эцсийн өмчлөгч, гүйлгээний талуудыг хориг арга хэмжээний жагсаалттай (НҮБ, OFAC, ЕХ, Их Британи гэх мэт) харьцуулна. Шалгалтыг харилцагчтай тогтоохдоо болон тогтмол давтана.
3. Гүйлгээг хянах. Гүйлгээний гэрээ, баримт, төлбөр хийсэн тал, тээврийн маршрутыг шалгаж, дээрх шинж тэмдгийг анхаарна.
4. Бодлого, журам, шийдвэрийн дараалал тогтоох. Хариуцсан хүн, таарсан тохиолдолд юу хийх, хэн шийдвэр гаргах, хэнд мэдээлэхийг (хуульд заасны дагуу эрх бүхий байгууллагад) тодорхой бичнэ.
5. Ажилтныг сургах. Харилцагчтай ажиллагч, санхүү, худалдан авалтын ажилтнууд шинж тэмдгийг таньж, хэнд мэдээлэхээ мэддэг байх хэрэгтэй.
6. Тогтмол шинэчилж, шалгах. Жагсаалт, хууль эрх зүй, гадаад түншүүдийн шаардлага байнга өөрчлөгддөг тул журам, шалгалтын үр дүнг тогтмол хянаж, дотоод аудитаар баталгаажуулна.

Гэрээнд хориг арга хэмжээний заалт оруулж, зөрчсөн тохиолдолд гэрээг цуцлах эрхийг нөхцөлдөн бичих нь нэмэлт хамгаалалт болно.

Нийтлэг тохиолддог алдаа

• Харилцагчийг зөвхөн нэг удаа, бүртгэх үед нь шалгаад дахин шалгахгүй байх
• Зөвхөн харилцагчийн нэрийг шалгаж, эцсийн өмчлөгчийг орхигдуулах
• Таарсан үр дүнг шийдвэрлэх дарааллыг бичиж өгөөгүй байх
• Зөвхөн нэг жагсаалтыг (жишээ нь зөвхөн дотоодынхыг) ашиглах
• Шалгалт хийснээ бүртгэж, баримтжуулахгүй байх

Танай байгууллагын хориг арга хэмжээний эрсдэлийг үнэлэх, шалгалтын журам боловсруулах эсвэл хориг арга хэмжээг шалгах систем хэрэгтэй бол манай зөвлөхтэй холбогдоно уу.